Wandbeugels kiezen op mobiliteit en lichaamsgewicht

Welke wandbeugel past bij iemand die nog zelfstandig loopt? En wat verandert er wanneer opstaan, draaien of overstappen moeilijker wordt? De juiste wandbeugel hangt niet alleen af van het lichaamsgewicht. Ook het mobiliteitsniveau, de handfunctie, de benodigde ondersteuning en de wandconstructie spelen een rol. We leggen uit welke beugelvormen er zijn, hoe u belastingswaarden beoordeelt en waarom de montagepositie per gebruiker kan verschillen.

Welke wandbeugel past bij welk mobiliteitsniveau?

Niet iedere gebruiker heeft dezelfde behoefte aan ondersteuning. Iemand die zelfstandig loopt maar af en toe extra houvast zoekt, gebruikt een wandbeugel anders dan iemand die veel kracht op de armen moet overbrengen tijdens het opstaan.

Het mobiliteitsniveau is daarom een belangrijk uitgangspunt bij het vergelijken van wandbeugels voor badkamer en toilet.

Daarbij is het belangrijk om niet uitsluitend naar de ernst van de mobiliteitsbeperking te kijken. Ook de specifieke handeling waarvoor ondersteuning nodig is, bepaalt welke uitvoering geschikt kan zijn.

Deze indeling is bedoeld als keuzehulp, niet als vaste voorschrijving. Een korte wandbeugel is niet automatisch geschikt voor iedereen met een lichte beperking. Evenmin is een vloerbevestigde constructie altijd de juiste keuze bij een ernstige beperking.

Lichte ondersteuningsbehoefte: een vast grijppunt

Wanneer iemand zelfstandig kan lopen en staan, kan een wandbeugel worden gebruikt als aanvullend grijppunt. Denk aan het betreden van de douche of het veranderen van houding naast de wastafel.

Een rechte wandbeugel kan in zo'n situatie een praktische oplossing zijn. De lengte en richting moeten wel aansluiten bij de handeling waarvoor de beugel wordt gebruikt.

Een korte beugel biedt een beperkt grijpbereik. Een langere beugel kan op meerdere plaatsen vastgepakt worden, maar vraagt ook voldoende wandruimte en een geschikte bevestiging.

De juiste lengte wordt daarom niet alleen bepaald door het mobiliteitsniveau, maar ook door de beschikbare ruimte en de gewenste grijppositie.

Matige mobiliteitsbeperking: ondersteuning bij meerdere bewegingen

Wanneer opstaan, draaien of het bewaren van de balans moeilijker wordt, kan de behoefte aan ondersteuning veranderen. Een enkele grijppositie is dan mogelijk niet voor iedere handeling voldoende.

Afhankelijk van de situatie kan een hoekbeugel of L-vormige wandbeugel verschillende grijpmogelijkheden bieden. Een horizontaal gedeelte kan bijvoorbeeld op een andere manier worden gebruikt dan een verticaal gedeelte.

Dat betekent niet dat een hoekbeugel automatisch beter is. De gebruiker moet de verschillende delen daadwerkelijk kunnen bereiken en op de bedoelde manier kunnen gebruiken.

Ernstige mobiliteitsbeperking: is een wandbeugel voldoende?

Bij sterk beperkte mobiliteit kan iemand veel ondersteuning nodig hebben tijdens het gaan zitten, opstaan of overstappen. Het is dan belangrijk om eerst vast te stellen welke handelingen nog zelfstandig en op een verantwoorde manier kunnen worden uitgevoerd.

Een wandbeugel is niet automatisch geschikt om het volledige lichaamsgewicht op te vangen. Ook is een wandbeugel geen vervanging voor een transferhulpmiddel wanneer de gebruiker de beweging niet zelfstandig kan uitvoeren.

Afhankelijk van de situatie kan een toiletsteun, een aanvullende vloerbevestiging of een ander hulpmiddel worden overwogen. Welke oplossing passend is, hangt af van de gebruiker, de constructie en de bedoelde toepassing.

Wat betekent de maximale belasting van een wandbeugel?

Bij veel wandbeugels vermeldt de fabrikant een maximale belasting of een andere belastingsspecificatie. Die waarde is belangrijk, maar moet in de juiste context worden gelezen.

Niet iedere fabrikant gebruikt dezelfde testmethode of dezelfde definitie van belasting. Een vermelding in kilogram zegt daarom niet altijd op zichzelf welke krachten het product in iedere gebruikssituatie kan opnemen.

Bij het opstaan of verplaatsen kunnen krachten op de beugel ontstaan die niet gelijk zijn aan het lichaamsgewicht van de gebruiker. Bovendien kunnen de richting van de belasting en de afstand tot de wand invloed hebben op de constructie.

Een lichaamsgewicht van bijvoorbeeld 110 kilogram betekent daarom niet automatisch dat iedere beugel met een opgegeven belasting van 150 kilogram geschikt is. Daarvoor moeten ook de productspecificaties, gebruiksvoorwaarden en montage worden beoordeeld.

Heeft de materiaaldikte invloed op de belastbaarheid?

Wandbeugels kunnen worden vervaardigd uit verschillende materialen, waaronder roestvast staal. Ook de constructie van de handgreep en de bevestigingspunten verschilt per product.

Bij metalen buisprofielen kunnen de buitendiameter en wanddikte invloed hebben op de mechanische eigenschappen. Maar de belastbaarheid van een complete wandbeugel wordt niet uitsluitend door de buisdikte bepaald.

Ook de vorm, materiaalkwaliteit, verbindingen, bevestigingsplaten en montageconstructie spelen een rol.

Daarom is het niet mogelijk om op basis van een buisdiameter en wanddikte alleen betrouwbaar vast te stellen voor welk lichaamsgewicht een wandbeugel geschikt is.

Welke greepdiameter past bij de gebruiker?

De diameter van een wandbeugel bepaalt hoe ver de vingers moeten openen om de handgreep te omvatten. Een grotere diameter kan voor sommige gebruikers prettig zijn, terwijl anderen gemakkelijker een smallere handgreep vastpakken.

De juiste maat hangt af van de handgrootte, vingerbeweeglijkheid, grijpkracht en de manier waarop de beugel wordt gebruikt.

Een gebruiker met beperkte vingerbeweeglijkheid kan bijvoorbeeld moeite hebben met een dikke handgreep. Een andere gebruiker kan een grotere diameter juist comfortabeler vinden.

Er bestaat daarom geen vaste diameter die automatisch geschikt is voor alle ouderen, mensen met artritis of gebruikers met een hoger lichaamsgewicht.

Ook een antislipstructuur of bekleding kan relevant zijn. Een dergelijke afwerking is echter niet automatisch beter voor iedere gebruiker. Controleer de eigenschappen van het specifieke product en de reinigingsvoorschriften.

Wandbeugels bij het toilet: ondersteuning bij opstaan en overstappen

Bij het toilet kan een wandbeugel worden gebruikt tijdens het gaan zitten, opstaan of overstappen. Welke uitvoering geschikt is, hangt af van de manier waarop de gebruiker deze handelingen uitvoert.

Een vaste horizontale beugel biedt een andere grijppositie dan een verticale of opklapbare toiletsteun. Een opklapbare uitvoering kan praktisch zijn wanneer naast het toilet ruimte nodig is voor een transfer.

De beugel moet bereikbaar zijn vanuit de gebruikshouding. Ook moet voldoende ruimte beschikbaar blijven voor eventuele hulpmiddelen en ondersteuning door een begeleider.

Een vaste montagehoogte of afstand tot de toiletpot is niet voor iedere gebruiker passend. Vooral bij transfers vanuit een rolstoel is een individuele beoordeling van de positie belangrijk.

Wandbeugels in de douche: staan, instappen of zitten

In de douche kunnen wandbeugels verschillende functies hebben. Een beugel bij de entree kan worden gebruikt als grijppunt tijdens het betreden van de ruimte. Een beugel langs de douchewand kan op een andere plaats ondersteuning bieden.

Wanneer iemand een douchestoel gebruikt, verandert de gebruikshouding. De gewenste positie van de beugel moet dan worden afgestemd op de zithoogte, het bereik van de gebruiker en de bewegingen die vanuit de stoel worden uitgevoerd.

Een beugel die geschikt is voor staand gebruik is niet automatisch goed bereikbaar vanuit een zittende houding.

Daarom is het verstandig om vóór montage te bepalen vanuit welke positie de handgreep moet worden vastgepakt en waarvoor deze wordt gebruikt.

Waarom de wandconstructie net zo belangrijk is als de beugel

Een wandbeugel kan een geschikte belastingsspecificatie hebben, terwijl de wand waarop deze wordt gemonteerd onvoldoende draagkrachtig is.

Vooral bij holle wanden, voorzetwanden en plaatconstructies moet zorgvuldig worden beoordeeld hoe de krachten worden overgedragen. Een standaard plug is niet automatisch voldoende.

Ook bij een massieve wand moeten de bevestigingsmiddelen geschikt zijn voor het materiaal en de bedoelde belasting.

Wat verandert er bij gebruik in een zorginstelling?

In een particuliere badkamer wordt een wandbeugel vaak voor een bekende gebruiker geplaatst. In een zorginstelling kan dezelfde sanitaire ruimte door meerdere personen worden gebruikt, met uiteenlopende ondersteuningsbehoeften.

Dat vraagt aandacht voor de productkeuze, montage, reinigbaarheid en het onderhoud. Ook kan het nodig zijn om vast te leggen voor welke toepassing een beugel geschikt is.

Er geldt echter niet automatisch een afzonderlijke, strengere wettelijke certificeringsklasse voor iedere wandbeugel die in een zorginstelling wordt gebruikt.

De Europese Medical Device Regulation (MDR) is van toepassing wanneer een product volgens de door de fabrikant bepaalde bestemming als medisch hulpmiddel kwalificeert. Niet iedere sanitaire wandbeugel valt automatisch onder deze regelgeving.

Ook betekent een CE-markering niet zonder meer dat een wandbeugel voor iedere belasting of zorgtoepassing geschikt is. Controleer de productdocumentatie en de toepasselijke voorschriften.

Zo kiest u een wandbeugel op basis van de gebruiker

Veelgestelde vragen over wandbeugels per mobiliteitsniveau