Zo help je iemand met overgewicht veilig opstaan van het toilet
- Geplaatst op
Iemand met overgewicht helpen opstaan van het toilet vraagt om de juiste aanpak. Hoe biedt u ondersteuning zonder zelf zwaar te tillen of het risico op vallen te vergroten? Ontdek welke opstaantechniek helpt, hoe u het toilet veilig inricht en wanneer hulpmiddelen zoals toiletbeugels of een toiletverhoger nodig zijn.
U kent het misschien. Uw vader, moeder of partner zit op het toilet en komt niet meer omhoog. U staat ernaast en weet niet goed waar u moet pakken. Trekken aan een arm voelt onveilig, en dat is het ook.
Opstaan van het toilet lijkt simpel, maar vraagt veel kracht en balans. Bij overgewicht komt daar extra belasting bovenop. Met een goede voorbereiding, de juiste techniek en passende hulpmiddelen wordt het veel veiliger, voor de gebruiker én voor u.
Veilig helpen bij het opstaan
Let op deze vier punten:
- Zorg voor een droge vloer en voldoende bewegingsruimte.
- Controleer of de zithoogte en steunpunten passend zijn.
- Laat de gebruiker zoveel mogelijk zelf omhoog duwen.
- Trek nooit aan de armen of kleding om iemand op te tillen.
Waarom opstaan van het toilet extra zwaar is
Een toiletpot staat laag. Wie opstaat, moet het hele lichaamsgewicht met de benen omhoog duwen. Dat vraagt veel van knieën, heupen en bovenbenen. Bij overgewicht is die belasting groter, en juist daarom zijn hulpmiddelen bij obesitas vaak geen overbodige luxe, zeker als spierkracht of gewrichten al minder goed werken.
Ook de balans speelt mee. Veel mensen met overgewicht komen moeilijk ver genoeg naar voren om hun gewicht boven de voeten te krijgen. Blijft het gewicht te ver naar achteren, dan zakt iemand terug op het toilet. Dat kost kracht en kan pijn geven.
Het toilet is bovendien een kleine ruimte. Een helper kan er vaak maar op één plek staan. Daar komt nog bij dat sommige mensen duizelig worden bij snel opstaan, bijvoorbeeld door medicijnen of een lage bloeddruk.
Een voorbeeld uit de praktijk
Neem een man van 78 met artrose in zijn knieën. Hij duwt zich op aan zijn bovenbenen, schiet half omhoog en valt terug. Na drie pogingen is hij moe, en dan neemt de kans op een val toe. Dat is precies het moment waarop een goede opstelling het verschil maakt.
Zo maakt u het toilet geschikt voor veilig opstaan
Begin met de omgeving. Zorg dat de vloer droog en antislip is en dat er niets in de weg staat. Laat een losse mat of een prullenbak niet naast het toilet staan. Zorg ook voor goed licht, zeker als iemand 's nachts naar het toilet gaat.
Let daarna op de zithoogte. Hoe lager de zitting, hoe zwaarder het opstaan. Een toiletverhoger kan de afstand die iemand omhoog moet duwen verkleinen. Een hoger zitvlak helpt vooral bij stijve knieën of heupen.
Zorg vooral voor stevige steunpunten. Veel mensen grijpen uit nood naar de wastafel, een handdoekenrek of de toiletrolhouder. Die zijn daar niet voor gemaakt en kunnen losschieten. Een toiletbeugel geeft wel betrouwbaar houvast, omdat u er met beide handen aan kunt duwen.
Kies bij overgewicht een model dat bij het lichaamsgewicht past. Hoe dat werkt, leest u in ons artikel over toiletbeugel en lichaamsgewicht. Let ook op de muur waaraan de beugel komt. Een beugel is maar zo sterk als de ondergrond en de montage.
Voor zwaardere gebruikers bestaan daarnaast speciale obesitas hulpmiddelen. Die zijn bedoeld voor mensen die extra steun en stabiliteit nodig hebben. Controleer altijd de maximale draaglast in de productinformatie voordat u iets aanschaft.
Gebruik alleen geschikte steunpunten
Een wastafel, handdoekenrek of toiletrolhouder is niet gemaakt om lichaamsgewicht te dragen. Gebruik een toiletbeugel met voldoende draagkracht en laat controleren of de bevestiging en ondergrond geschikt zijn.
De opstaantechniek stap voor stap
Een goede techniek bespaart kracht. Oefen de stappen eerst rustig, op een moment dat er geen haast is. Zo went de gebruiker eraan en wordt het een gewoonte.
| 1 |
Schuif naar de voorkant van de zitting, zonder van de pot af te glijden. |
| 2 |
Zet de voeten iets achter de knieën, ongeveer heupbreed uit elkaar. |
| 3 |
Pak de steun met beide handen stevig vast. |
| 4 |
Leun met het bovenlichaam naar voren, zodat uw neus boven uw tenen komt. |
| 5 |
Duw tegelijk met armen en benen omhoog. |
| 6 |
Blijf even staan en pak pas daarna de kleding. |
De voorwaartse beweging in stap vier is het belangrijkste. Zonder die beweging blijft het gewicht achter de voeten en lukt opstaan nauwelijks. Een helper kan rustig tot drie tellen, zodat iedereen op hetzelfde moment duwt.
Blijf na het opstaan een paar seconden staan. In die tijd went het lichaam aan de nieuwe houding. Wordt iemand duizelig, ga dan weer zitten of houd de steun vast tot het gevoel over is. Loop pas weg als het hoofd weer helder voelt.
Zo helpt u als begeleider zonder uw rug te overbelasten
Als helper wilt u iets doen, maar de verkeerde hulp maakt het gevaarlijker. Trek nooit aan iemands armen of kleding om hem omhoog te krijgen. Dat kan schouders en polsen beschadigen en brengt u zelf uit balans.
Sta liever schuin naast de persoon, op een plek waar u veilig kunt staan. Houd uw rug recht en buig door uw knieën. Gebruik uw benen om stevig te staan en laat de gebruiker zelf het meeste werk doen. U ondersteunt, u tilt niet.
Geef korte, duidelijke instructies. Zeg bijvoorbeeld: "Schuif naar voren, handen op de beugel, en nu omhoog." Vraag ook wat iemand zelf nog kan. Zo blijft de zelfstandigheid zo groot mogelijk en voorkomt u onnodig ingrijpen.
Til iemand na een val niet zelf op
Gaat het toch mis en zakt iemand op de grond, til dan niet zelf. Controleer eerst of de persoon pijn heeft of zich heeft bezeerd. Bel bij letsel of twijfel direct de huisarts of 112. Laat iemand die veilig zit of ligt liever rustig wachten op hulp.
Werkt u in een zorginstelling, volg dan het protocol en gebruik de beschikbare tilhulpmiddelen. Voor thuis kan een ergotherapeut meekijken naar de situatie. Die kan oefenen met de gebruiker en adviseren over de opstelling van het toilet.
Welke hulpmiddelen ondersteunen het opstaan
Het juiste hulpmiddel hangt af van de beperking, het gewicht en de badkamer. Daarom is een standaardoplossing niet altijd genoeg. De tabel hieronder zet de belangrijkste opties op een rij.
| Hulpmiddel | Helpt vooral bij | Let op |
|---|---|---|
| Wandgemonteerde toiletbeugel | Houvast en duwkracht met beide handen | Muur moet sterk genoeg zijn en de montage moet kloppen |
| Toiletbeugelset op het toilet | Steun als de muur naast het toilet minder geschikt is | Het toilet zelf moet stevig staan |
| Toiletverhoger | Minder diep zitten, minder afstand omhoog | Controleer of de verhoger past bij het toilet en het gewicht |
| Hoogte instelsysteem | Beugel op de juiste hoogte voor elke gebruiker | Stel de hoogte samen met de gebruiker af |
Een hoogte instelsysteem is vooral handig als meerdere mensen hetzelfde toilet gebruiken. JadaCare levert Rail in systemen, handmatig en elektrisch. Zo kan de beugel omhoog of omlaag, zonder dat u opnieuw hoeft te boren.
Ook de maat van de beugel doet ertoe. Bij een bredere heupomvang is meer ruimte tussen de steunen nodig. JadaCare maakt op offertebasis maatwerk, bijvoorbeeld met een aangepaste beugellengte. Maatwerk kunt u niet annuleren of retourneren, dus bespreek de wensen goed vooraf.
Voor het plaatsen van hulpmiddelen is deskundigheid belangrijk. Laat een beugel altijd monteren volgens de handleiding en op een ondergrond die het gewicht kan dragen. Twijfelt u over de muur, vraag dan eerst advies voordat u gaat boren.
Rustig en veilig opstaan, elke keer weer
Veilig opstaan van het toilet draait om drie dingen. Een rustige omgeving, een goede techniek en steun die echt klopt bij het lichaamsgewicht. Mist een van die drie, dan groeit de kans op een val of overbelasting, ook voor u als helper.
Twijfelt u welk hulpmiddel past bij uw situatie? Het team van JadaCare denkt graag met u mee. We adviseren op basis van het gewicht, de beperking en de woonomgeving. Bestellingen die voor 13:00 uur binnenkomen, verzenden we dezelfde werkdag.
Veelgestelde vragen over veilig opstaan van het toilet bij overgewicht
Hoeveel gewicht kan een toiletbeugel dragen?
Dat verschilt per model. Kijk altijd naar de maximale draaglast in de productinformatie en vergelijk die met het lichaamsgewicht van de gebruiker. Ook de muur en de montage bepalen hoe veilig de beugel is. Bij twijfel is advies vooraf verstandig.
Wat doe ik als iemand duizelig wordt na het opstaan?
Laat de persoon rustig weer zitten of zich vasthouden aan de steun. Wacht tot het gevoel over is voordat iemand gaat lopen. Komt het vaker voor, bespreek het dan met de huisarts. Bel 112 bij flauwvallen of bij ernstige klachten.
Mag ik iemand onder de armen optillen om te helpen?
Nee, dat is onveilig voor beide kanten. Het kan schouders beschadigen en uw eigen rug zwaar belasten. Laat de gebruiker zelf omhoog duwen met steun van een beugel en geef alleen lichte hulp. Voor meer ondersteuning is een ergotherapeut een goede eerste stap.
Passende hulp bij veilig opstaan van het toilet
Met stevige steunpunten, een geschikte zithoogte en een rustige opstaantechniek maakt u het toiletgebruik veiliger. De juiste hulpmiddelen helpen de gebruiker zelfstandig te blijven en verminderen de belasting voor degene die helpt.
JadaCare helpt u graag bij het kiezen van toiletbeugels, toiletverhogers en andere hulpmiddelen voor zwaardere gebruikers. Neem contact op voor advies dat past bij uw situatie.