Zo richt je een toilet in voor een bewoner met overgewicht

Voor veel bewoners met overgewicht is het toilet de lastigste ruimte van het huis. De pot is te laag, de ruimte is krap en opstaan kost veel kracht. Sommige bewoners drinken daardoor minder of stellen een toiletbezoek uit. Dat is begrijpelijk, maar het is niet gezond. Met een goede inrichting kan iemand het toilet weer zelf gebruiken. Daarvoor kijkt u naar ruimte, zithoogte, steun, wandsterkte en comfort. Hieronder loopt u deze punten stap voor stap langs.

Begin met de ruimte en de indeling

Meet eerst de ruimte voordat u hulpmiddelen bij obesitas kiest voor het toilet. Een bewoner met overgewicht heeft meer bewegingsruimte nodig om te draaien, te zitten en op te staan. Vaak komt daar een rollator of rolstoel bij. Ook een zorgverlener moet ernaast kunnen staan, zonder dat iedereen klem zit.

Kijk daarom naar de deur. Draait de deur naar binnen, dan kan hij de ruimte blokkeren als de bewoner valt. Een deur die naar buiten draait of een schuifdeur lost dat op. Is dat niet mogelijk, kies dan scharnieren waarmee de deur in noodgevallen van buitenaf te openen is.

Let ook op wat er naast en voor de pot staat. Een prullenbak, een wasmand of een los kastje neemt veel ruimte in. Zet deze spullen buiten het looppad of haal ze weg. Een voorbeeld uit de praktijk: een bewoner kwam met de rollator net door de deur, maar kon er binnen niet mee draaien. Na het verplaatsen van het fonteintje had hij ruimte genoeg om zelf op de pot te gaan zitten.

Zorg ten slotte voor goed licht en een antislipvloer. Een gladde tegelvloer wordt snel gevaarlijk als de bewoner zwaar op één been steunt. Een mat met losse randen is geen oplossing, want die geeft juist struikelgevaar.

Kies de juiste zithoogte

Een standaard toilet is voor veel mensen met overgewicht te laag. Hoe lager de pot, hoe meer kracht het opstaan kost. Dat belast knieën, heupen en rug van de bewoner. Ook de zorgverlener tilt dan vaak mee, en dat is op termijn niet vol te houden.

Er zijn twee manieren om de zithoogte aan te passen. U kunt een toiletverhoger op de pot plaatsen. Dat is snel gedaan en past bij een bewoner die nog redelijk mobiel is. Voor een blijvende oplossing kiest u een hoger toilet of een systeem waarmee de hoogte van de steun is af te stellen. JadaCare levert hiervoor hoogte instelsystemen die handmatig of elektrisch werken. Zo past u de toiletbeugel aan op de lengte van de bewoner.

Dat laatste is handig in een zorgcentrum, waar verschillende bewoners hetzelfde toilet gebruiken. Een bewoner van 1,60 meter heeft een andere ideale steunhoogte dan een bewoner van 1,90 meter. Met een verstelbaar systeem past u dat in een minuut aan.

Test de hoogte altijd samen met de bewoner. De voeten horen plat op de grond te staan en de knieën zitten bij voorkeur iets lager dan de heupen. Dan komt iemand het makkelijkst omhoog.

Zorg voor steun bij gaan zitten en opstaan

Steun is het hart van een goed toilet voor deze doelgroep. De bewoner moet zich op twee punten kunnen vasthouden: bij het neerzakken en bij het opstaan. Die beweging vraagt veel van de armen. De steun moet dus stevig zijn en op de juiste plek zitten.

U hebt grofweg drie opties. Een wandgemonteerde toiletbeugel klapt omhoog en laat ruimte vrij voor de zorgverlener. Een toiletbeugelset staat op het toilet zelf. Een steunframe geeft aan beide kanten steun. Welke het best past, hangt af van de muur, de ruimte en de bewoner. Meer over het verschil leest u in de blog over steunframe versus zijbeugels.

Kijk daarnaast goed naar de breedte tussen de armsteunen. Bij overgewicht is een standaardmaat vaak te smal. De bewoner zit dan ingeklemd of kan niet goed duwen. JadaCare maakt op offertebasis maatwerk, bijvoorbeeld met een aangepaste beugellengte. Houd er rekening mee dat maatwerk niet te annuleren of te retourneren is. Meet dus vooraf zorgvuldig.

Bij elk product geldt: controleer de maximale belasting en vraag ernaar bij de leverancier. Neem het gewicht van de bewoner niet te krap als uitgangspunt, want bij opstaan werkt er meer kracht op de beugel dan alleen het lichaamsgewicht. Hoe u dat beoordeelt, staat in de blog toiletbeugel en lichaamsgewicht.

Controleer de muur en de montage

Een goede beugel is niets waard aan een zwakke muur. Bij opstaan en neerzakken komt er veel kracht op de bevestiging. Een muur van gipsplaat of een lichte wand houdt dat vaak niet vol met gewone pluggen. De beugel kan dan losscheuren, met een val als gevolg.

Onderzoek daarom eerst waar de muur uit bestaat. Een massieve steenmuur is meestal geschikt. Bij een lichte wand is verstevigen nodig, bijvoorbeeld met een stevige plaat achter de afwerking. Gebruik daarnaast bevestigingsmateriaal dat past bij het type muur. Laat de montage bij twijfel over aan een installateur.

Let ook op een hangend toilet. Sommige modellen hebben een beperkte draagkracht. Vraag de fabrikant naar de toegestane belasting van de pot en het inbouwframe. Bij twijfel is een staand toilet of een extra steun aan de vloer een veilige keuze. Zorg er verder voor dat de beugel na montage een paar keer is belast en daarna periodiek wordt nagekeken.

Denk aan comfort, hygiëne en zelfstandigheid

Een veilig toilet is goed, maar de bewoner moet er ook prettig gebruik van kunnen maken. Veel mensen met overgewicht vinden het lastig om zichzelf schoon te maken. Dat is een gevoelig onderwerp. Toch bepaalt het of iemand zelfstandig blijft.

Zet het toiletpapier binnen handbereik, aan de kant van de sterkste arm. Overweeg een toiletpapierhouder die niet in de weg zit bij het opstaan. Is zelf afvegen moeilijk, bespreek dan met de bewoner en een ergotherapeut welke hulpmiddelen helpen. Dit voorkomt dat de bewoner afhankelijk wordt van de zorg voor iets wat hij zelf kan.

Denk ook aan de zit zelf. Een harde, smalle zitting drukt na een paar minuten. Een armleggerkussen of een rugsteun maakt het zitten een stuk prettiger. JadaCare levert dit soort onderdelen apart, zodat u ze op het bestaande toilet kunt aanvullen. In het overzicht van hulpmiddelen bij obesitas ziet u welke producten bij deze doelgroep passen.

Kies verder materiaal dat tegen vocht en schoonmaken kan. RVS beugels zijn goed te reinigen en roesten niet snel. Maak ze regelmatig schoon met een milde reiniger en droog ze na. Zo blijft het toilet hygiënisch en de beugel langer mooi.

Praat ten slotte altijd mee met de bewoner zelf. Hij weet het best wat lastig is en wat wel werkt. Een toilet dat samen is ingericht, wordt ook echt gebruikt.

Een toilet waar iemand zelf naartoe durft

Een goed toilet voor een bewoner met overgewicht begint bij ruimte en zithoogte. Daarna volgen stevige steun, een sterke muur en aandacht voor comfort. Met deze stappen blijft de bewoner langer zelfstandig en wordt het werk van zorgverleners lichter. Weet u niet zeker welke combinatie past? JadaCare adviseert graag over het assortiment toiletbeugels en bijpassende hulpmiddelen, ook als u een toiletbeugel op maat zoekt. Neem contact op via jadacare.nl en beschrijf de situatie van de bewoner.

Veelgestelde vragen over een toilet voor bewoners met overgewicht